🌹🌾 సంక్రాంతి – 3 రోజులు కాదు, 12 రోజుల రైతుల పండుగ : అద్వితీయ భారతీయ వ్యవసాయ-సంస్కృతి మహోత్సవం. 🌾🌹
✍️ ప్రసాద్ భరధ్వాజ
🌹🌾 Sankranthi – Not a 3-day festival, but a 12-day farmers' festival: A unique Indian agricultural and cultural celebration. 🌾🌹
✍️ Prasad Bharadwajభారతీయ పండుగలలో వ్యవసాయం, ప్రకృతి, సంప్రదాయం ఈ మూడింటి సమ్మేళనంగా నిలిచే మహాపండుగ సంక్రాంతి. ముఖ్యంగా తెలుగు రాష్ట్రాలైన ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణలో ఈ పండుగ ఒక జీవనోత్సవంలా జరుపుకుంటారు. చాలామందికి సంక్రాంతి మూడు రోజుల పండుగగా మాత్రమే తెలిసినప్పటికీ, సంప్రదాయంగా ఇది పన్నెండు రోజులపాటు కొనసాగుతూ గ్రామీణ సంస్కృతిని సంపూర్ణంగా ప్రతిబింబించే మహోత్సవంగా భావించబడుతుంది.
ప్రతి సంవత్సరం జనవరి నెలలో సూర్యుడు మకర రాశిలో ప్రవేశించే రోజున మకర సంక్రాంతి వస్తుంది. ఈ సందర్భంగా దక్షిణాయనం ముగిసి ఉత్తరాయనం ప్రారంభమవుతుంది. ఈ కాలాన్ని హిందూ ధర్మంలో శుభకాలంగా, ఆధ్యాత్మికంగా పవిత్రమైన సమయంగా భావిస్తారు. ముఖ్యంగా రైతులకు ఇది ఆనందోత్సవం. తమ శ్రమ ఫలితంగా వచ్చిన పంట చేతికొచ్చిన వేళ, ప్రకృతికి మరియు సూర్యుడికి కృతజ్ఞతలు తెలుపుకుంటూ ఈ పండుగను జరుపుకుంటారు.
సంక్రాంతిని సంప్రదాయంగా పన్నెండు రోజులపాటు వివిధ ఆచారాలతో జరుపుకుంటారు. పండుగకు ముందు రోజుల్లో పంట కోత పూర్తవడం, ఇళ్లను శుభ్రపరచడం జరుగుతుంది. భోగి రోజున పాత వస్తువులను అగ్నికి ఆహుతి చేసి, కొత్త జీవనానికి స్వాగతం పలుకుతారు. ఇది కేవలం భౌతిక శుభ్రతకే కాకుండా, మనసులోని చెడు అలవాట్లు, నెగటివ్ ఆలోచనలను వదిలి ముందుకు సాగాలనే ఆధ్యాత్మిక సంకేతంగా కూడా భావిస్తారు.
భోగి అనంతరం గృహపూజలు, ధాన్య సంరక్షణ, దేవతారాధన జరుగుతాయి. మకర సంక్రాంతి ప్రధాన పండుగ రోజు. ఈ రోజున సూర్యభగవానునికి ప్రత్యేక పూజలు నిర్వహిస్తారు. ఇళ్ల ముందు రంగురంగుల ముగ్గులు, గొబ్బెమ్మలు, గాలిపటాలు పండుగ వాతావరణాన్ని మరింత ఉత్సాహభరితంగా మారుస్తాయి. కొత్త బియ్యం, నువ్వులు, బెల్లంతో తయారయ్యే పొంగలి, అరిసెలు, సకినాలు వంటి సంప్రదాయ వంటకాలు ఈ రోజున ప్రత్యేక ఆకర్షణగా నిలుస్తాయి.
సంక్రాంతి అనంతరం బంధుమిత్రుల కలయిక, ఆత్మీయ సందర్శనలు జరుగుతాయి. కనుమ ముందు రోజు పశువులను సిద్ధం చేయడం, గ్రామాల్లో ఏర్పాట్లు చేయడం జరుగుతుంది. కనుమ రోజున వ్యవసాయానికి తోడ్పడే పశువులకు పూజలు నిర్వహించడం ప్రధాన ఆచారం. ఎద్దులను అలంకరించడం, ఎద్దుల పోటీలు, గ్రామీణ క్రీడలు రైతు జీవనానికి గౌరవాన్ని తెలియజేస్తాయి. ఇది రైతు-పశు అనుబంధాన్ని గుర్తు చేసే రోజు.
కనుమ తర్వాత రోజుల్లో గ్రామీణ క్రీడలు, ఆటలు, సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలు నిర్వహిస్తారు. ముక్కనుమ రోజున విందులు, జాతరలు, కుటుంబ సమ్మేళనాలు జరుగుతాయి. ఈ దశ సంక్రాంతి పండుగకు ముగింపు దశగా భావించబడుతుంది. అనంతరం దేవాలయ దర్శనాలు, దానధర్మాలు, పరస్పర శుభాకాంక్షలతో పండుగ సంపూర్ణమవుతుంది. ఈ విధంగా సంక్రాంతి పన్నెండు రోజులపాటు గ్రామీణ జీవన విధానాన్ని, భారతీయ సంస్కృతి మూలాలను ప్రతిబింబిస్తుంది.
ఆధునిక కాలంలో నగర జీవనం పెరిగినా సంక్రాంతి ప్రాముఖ్యత తగ్గలేదు. నగరాల్లో నివసించే వారు కూడా ఈ సమయంలో స్వగ్రామాలకు చేరుకుని కుటుంబంతో కలిసి పండుగను జరుపుకోవడం ఆనవాయితీగా మారింది. ఇది కేవలం పండుగ మాత్రమే కాకుండా, కుటుంబ ఐక్యతను, వ్యవసాయ విలువలను, ప్రకృతితో మన బంధాన్ని గుర్తు చేసే జీవన సందేశం. అందుకే సంక్రాంతి – 12 రోజుల పండుగగా భారతీయ సంస్కృతిలో ఒక అద్వితీయ మహోత్సవంగా నిలిచింది.
🌾🌾🌾🌾🌾🌾
