అధిక మాసం అంటే ఏమిటి? – అధిక జ్యేష్ఠమాస విశిష్టత, ఆచరణలు మరియు వర్జ్యాలు (What is Adhika Maasa (Extra Month of Hindu Calendar)? – Significance, Practices)

Facebook:
https://www.facebook.com/groups/chaitanyavijnanam/posts/2146453709474432


🌹 అధిక మాసం అంటే ఏమిటి? – అధిక జ్యేష్ఠమాస విశిష్టత, ఆచరణలు మరియు వర్జ్యాలు 🌹
✍️ ప్రసాద్ భరద్వాజ


సనాతన ధర్మంలో కాలగణనకు అత్యంత ప్రాముఖ్యత ఉంది. భారతీయ ఋషులు కాలాన్ని కేవలం రోజులు, నెలలు, సంవత్సరాలుగా మాత్రమే చూడలేదు; ప్రకృతి చక్రాలు, సూర్యుడు, చంద్రుడు మరియు ఖగోళ గమనాలను ఆధారంగా తీసుకొని అత్యంత సూక్ష్మమైన విధానాన్ని రూపొందించారు. అలాంటి అద్భుతమైన ఖగోళ-ఆధ్యాత్మిక వ్యవస్థలో ఒక ప్రత్యేక అంశమే “అధిక మాసం”. సాధారణంగా ప్రజలలో దీనిని మలమాసం లేదా పురుషోత్తమ మాసం అని కూడా పిలుస్తారు. ఈ మాసానికి ప్రత్యేకమైన ఆధ్యాత్మిక ప్రాముఖ్యత ఉంది.

సూర్యసిద్ధాంతం, సిద్ధాంత శిరోమణి వంటి ప్రాచీన జ్యోతిష గ్రంథాల ప్రకారం, ఏ చాంద్రమాసంలో సూర్య సంక్రాంతి జరగకపోతే ఆ మాసాన్ని అధికమాసంగా నిర్ణయిస్తారు. సాధారణంగా ఒక చాంద్రమాసం ఒక అమావాస్య నుండి మరొక అమావాస్య వరకు లేదా ఒక పౌర్ణమి నుండి మరొక పౌర్ణమి వరకు ఉంటుంది. అయితే ఆ కాలవ్యవధిలో సూర్యుడు ఒక రాశి నుండి మరొక రాశికి ప్రవేశించకపోతే, ఆ నెల అదనపు నెలగా పరిగణించ బడుతుంది.

దీనికి వెనుక శాస్త్రీయ కారణం కూడా ఉంది. సౌర సంవత్సరం సుమారు 365 రోజులు, అయితే చాంద్ర సంవత్సరం సుమారు 354 రోజులు మాత్రమే ఉంటుంది. అంటే రెండు వ్యవస్థల మధ్య సుమారు 11 రోజుల వ్యత్యాసం ఏర్పడుతుంది. ఈ వ్యత్యాసం సంవత్సరాలుగా పెరుగుతూ పోతే ఋతువులు, పండుగలు, మాసాలు అన్నీ అసమతుల్యమవుతాయి. ఈ సమస్యను నివారించేందుకు భారతీయ ఋషులు సుమారు ప్రతి 32 నెలలకొకసారి ఒక అదనపు మాసాన్ని చేర్చే విధానాన్ని ఏర్పాటు చేశారు. ఇది ఖగోళ విజ్ఞానం మరియు ఆధ్యాత్మిక పరంపర కలయికకు గొప్ప ఉదాహరణ.

అధికమాసం ఏ నెలకైనా రావచ్చు. అందువల్ల కొన్ని సంవత్సరాలలో అధిక ఆషాఢం, అధిక శ్రావణం, అధిక జ్యేష్ఠం వంటి పేర్లు కనిపిస్తాయి. ఈసారి వచ్చినది అధిక జ్యేష్ఠమాసం. ఈ అధిక జ్యేష్ఠ మాసం 2026 మే 17 నుంచి జూన్ 15 వరకు కొనసాగుతుంది. వైష్ణవ సంప్రదాయంలో దీనిని ప్రత్యేకంగా “పురుషోత్తమ మాసం” అని పిలుస్తారు. “పురుషోత్తముడు” అనగా భగవాన్ శ్రీమహావిష్ణువు. పురాణాల ప్రకారం ఈ మాసం విష్ణుమూర్తికి అత్యంత ప్రీతికరమైనది.

ఈ మాసంలో ఆధ్యాత్మిక సాధనలకు ఎంతో ప్రాధాన్యం ఇవ్వబడింది. ఈ కాలంలో భక్తితో పవిత్ర స్నానం, జపం, ధ్యానం, దానం, ఉపవాసం, విష్ణుపూజ, శ్రీకృష్ణారాధన చేస్తే పాపక్షయం, దారిద్ర్య నివారణ, మనశ్శాంతి మరియు పుణ్యఫలాలు లభిస్తాయని పురాణాలు వివరిస్తున్నాయి. ముఖ్యంగా పురుషోత్తమ మహాత్మ్యం పఠనం అత్యంత పుణ్యప్రదమైనదిగా భావించబడింది. భగవద్గీత పఠనం, విష్ణు సహస్రనామ పారాయణం, శ్రీమన్నారాయణుని నామస్మరణ వంటి ఆచారాలు కూడా ఈ కాలంలో విశేష ఫలితాన్ని ఇస్తాయని నమ్మకం.

అలాగే ఈ మాసంలో నక్తవ్రతం (పగలు ఉపవాసం ఉండి రాత్రి భోజనం చేయడం), ఒక భుక్తం (రోజుకు ఒకసారి మాత్రమే భోజనం చేయడం) వంటి నియమాలను పాటించడం ద్వారా ఇంద్రియనిగ్రహం, మానసిక శుద్ధి కలుగుతాయని భావిస్తారు. అధికమాసం చివరిలో నెయ్యి, బెల్లం, ధాన్యాలు, వస్త్రాలు, అన్నదానం చేయడం ద్వారా విశేష పుణ్యఫలితాలు లభిస్తాయని శాస్త్రాలు పేర్కొంటున్నాయి.

అయితే ఈ మాసంలో కొన్ని కార్యక్రమాలు వర్జ్యంగా కూడా చెప్పబడ్డాయి. ముఖ్యంగా వివాహాలు, ఉపనయనాలు, గృహప్రవేశాలు, దేవతా ప్రతిష్ఠలు, కొత్త వాహనాలు లేదా భూమి కొనుగోలు, కొత్త వ్యాపార ప్రారంభాలు వంటి శుభకార్యాలను చేయరాదని సంప్రదాయం చెబుతోంది. అలాగే కొత్త ఆభరణాలు కొనడం, కొత్త వస్త్రధారణతో ప్రత్యేక శుభకార్యాలు నిర్వహించడం, వ్రతోద్యాపనలు మరియు యజ్ఞాలు కూడా సాధారణంగా నివారించాలని సూచిస్తారు.

అయితే దీనిని అపశకున కాలంగా భావించరాదు. అధికమాసం అశుభ మాసం కాదు; ఇది ఆధ్యాత్మిక పురోగతికి అంకితమైన పవిత్ర కాలం. నిత్యపూజలు, నిత్యకర్మలు, సంధ్యావందనం, దైవస్మరణ వంటి దైనందిన కర్మలు యథావిధిగా కొనసాగించవచ్చు. ఈ మాసం భౌతిక కార్యక్రమాల కంటే అంతర్ముఖ సాధనకు ఎక్కువ ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలని సూచిస్తుంది.

అందువల్ల అధికమాసం మనకు ఒక గొప్ప సందేశాన్ని ఇస్తుంది. జీవితంలో కొన్ని సమయాలు బాహ్య సాధనల కోసం కాకుండా, అంతర్గత శుద్ధి, దైవచింతన, ఆధ్యాత్మిక వికాసం కోసం వినియోగించుకోవాలని. పురుషోత్తముని కృపతో ఈ పవిత్ర మాసాన్ని భక్తితో ఆచరించిన వారికి శాంతి, సౌభాగ్యం మరియు ఆధ్యాత్మిక అభివృద్ధి లభిస్తాయని శాస్త్రాలు చెబుతున్నాయి.


✍️ ప్రసాద్ భరద్వాజ

🌹 🌹 🌹 🌹 🌹