నవ దుర్గల ఆరాధన - పంచమ దుర్గ స్కందమాత దేవి (Worship of the Nine Durgas – The Fifth Durga: Goddess Skandamata)

https://www.facebook.com/groups/chaitanyavijnanam/posts/2279655246154277


🌹🔱 5. నవ దుర్గల ఆరాధన - పంచమ దుర్గ స్కందమాత దేవి - సరస్వతీదేవి విశిష్టత, ప్రార్థనా శ్లోకాలు, ఆరాధనా విధానం - పురాణ కధ, సాధన 🔱🌹
✍️ ప్రసాద్ భరద్వాజ

🌹🔱 5. Worship of the Nava Durgas (Nine Forms of Durga) – The Fifth Form: Goddess Skandamata – Significance, Prayer Verses, Rituals of Worship, Mythological Legend, and Spiritual Practice 🔱🌹
✍️ Prasad Bharadwaja



ఆరాధనా దినం: ఐదవ రోజు | సంప్రదాయ రంగు: తెలుపు

స్కందమాత కుమారస్వామి లేదా స్కందుని తల్లి. ఈమె మాతృప్రేమకు, కరుణకు, రక్షణకు, ఆధ్యాత్మిక జ్ఞానానికి ప్రతీక.

నాలుగు హస్తాలతో దర్శనమిచ్చే ఈ దేవి రెండు చేతుల్లో పద్మాలను ధరించి, మరొక చేతిలో బాలస్కందుని ఎత్తుకొని, మరో చేతితో అభయాన్ని ప్రసాదించే రూపంలో వర్ణించబడుతుంది. పద్మంపై ఆసీనురాలై ఉండటం వల్ల పద్మాసనా దేవి అని కూడా పిలుస్తారు.

స్కందమాత ఆరాధన తల్లిప్రేమలోని నిస్వార్థతను, బాధ్యతను, కరుణను గుర్తుచేస్తుంది. ఇతరుల అభ్యున్నతిని కోరడం, పిల్లలకు సద్గుణాలను నేర్పడం, జ్ఞానాన్ని పంచడం కూడా దైవసేవలో భాగమేనని ఈమె తత్త్వం తెలియజేస్తుంది.


🌼 స్కందమాత ప్రార్థనా శ్లోకం

సింహాసనగతా నిత్యం పద్మాశ్రితకరద్వయా ।
శుభదాస్తు సదా దేవీ స్కందమాతా యశస్వినీ ॥

భావం: సింహాసనంపై ఆసీనురాలై, చేతుల్లో పద్మాలను ధరించిన స్కందమాతాదేవి ఎల్లప్పుడూ మాకు శుభాలను, జ్ఞానాన్ని, సంతానసౌభాగ్యాన్ని, కుటుంబక్షేమాన్ని ప్రసాదించుగాక.


అలంకారం: సరస్వతీదేవి – తెలుపు రంగు

సరస్వతీదేవిని విద్యకు, వాక్కుకు, జ్ఞానానికి అధిష్ఠాన దేవతగా ఆరాధిస్తారు. తెల్లని వస్త్రాలు, తెల్లని పుష్పాలతో అలంకరించి, విద్యాబుద్ధులు, వివేకం, సత్ప్రవర్తన ప్రసాదించాలని ప్రార్థిస్తారు.


🌼 సరస్వతీ గాయత్రీ మంత్రం

ఓం సరస్వత్యై విద్మహే బ్రహ్మపత్న్యై చ ధీమహి । తన్నో వాణీ ప్రచోదయాత్ ॥

భావం: విద్య, వాక్కు, జ్ఞానానికి అధిష్ఠాన దేవత అయిన సరస్వతీదేవిని ధ్యానిస్తూ, ఆమె మా బుద్ధిని, వాక్కును సత్ప్రవర్తన వైపు ప్రేరేపించుగాక అని ప్రార్థిస్తున్నాము.

నైవేద్యం: కేసరి, పరమాన్నం, దద్దోజనం లేదా సంప్రదాయానుసారమైన ప్రసాదం.


🌻. పురాణ కధ - సాధన🌻

దుర్గా మాతయొక్క ఐదవ స్వరూపము ‘స్కందమాత’ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి గాంచింది. స్కందుడనగా కుమారస్వామి. ఆయనకు ‘కార్తికేయుడు’ అనే మరొక పేరు. ప్రసిద్ధమైన దేవాసుర సంగ్రామంలో ఈయన దేవతల సేనలకు అధిపతిగా ఉన్నాడు. పురాణాలు ఈయనను శక్తిధరుడని పేర్కొని, ఈయన మహిమలను వర్ణించాయి. ఈతడు నెమలి వాహనుడు. స్కందభగవానుడి తల్లి అయినందున దుర్గాదేవి ఐదవ స్వరూపానికి ‘స్కందమాత’ అనే పేరు ప్రసిద్ధమైనది. నవరాత్రి ఉత్సవాలలో ఐదవ రోజున ఈ స్వరూపంలో దుర్గాదేవి ఆరాధించ బడుతుంది.

ఈ రోజు సాధకుని మనస్సు విశుద్ధచక్రంలో స్థిరమవుతుంది. ఈమె మూర్తిలో బాలస్కందుడు ఈమె ఒడిలో కూర్చొని ఉంటాడు. స్కందమాత ‘చతుర్భుజ’. తన ఒడిలో చేరి ఉన్న స్కందుడిని తన కుడిచేతితో పట్టుకొని దర్శనమిస్తుంది. మరొక కుడి చేతిని పైకెత్తి పద్మమును ధరించి ఉంటుంది. ఎడమవైపున ఒక హస్తం అభయముద్రలో ఉంటుంది. మరొక కరములో కమలమును కలిగి ఉంటుంది. ఈమె శ్వేతవర్ణ శోభిత. ఈ దేవి కమలాసనంపై విరాజిల్లుతుంటుంది. కనుక ‘పద్మాసన’గా ప్రసిద్ధికెక్కినది. సింహవాహన.

నవరాత్రి ఉత్సవాలలో ఐదవనాటి పూజ ఒక ప్రత్యేకతను సంతరించుకొని ఉన్నది. విశుద్ధచక్రంలో స్థిరమైన మనస్సు గల ఉపాసకునికి లౌకిక ధోరణులు, చిత్తవృత్తులూ అంతరిస్తాయి. అతడు విశుద్ధ చైతన్య స్వరూప మార్గంలో పురోగమిస్తాడు. అతని మనస్సు సమస్తమైన లౌకిక సాంసారిక మాయా బంధములనుండి విముక్తిని పొంది, పిదప పద్మాసనంలో ఆసీనయైన స్కందమాత స్వరూపంలో పూర్తిగా కలిసిపోతుంది. ఈ సమయంలో సాధకుడు పూర్తిగా సావధానుడై ఉపాసనలో ముందుకు సాగాలి. అతడు తన ధ్యానవృత్తులలో ఏకాగ్రతను కలిగి ఉండి సాధనలో పురోగమించాలి.

స్కందమాతను ఉపాసించటంవల్ల భక్తుల కోరికలన్నీ నేరవేరుతాయి. ఈ మృత్యులోకంలోనే వారు పరమశాంతిని, సుఖాలనూ అనుభవిస్తారు. వారికొరకై మోక్షద్వారము నిరంతరము తెరచుకొని వుంటుంది. స్కందమాత కొనర్చిన పూజలు బాల స్కందునికీ చెందుతాయి. ఈ దేవిని ఆరాధించటంలో ఉన్న వైశిష్ట్యము ఇదే! కనుక భక్తులు స్కందమాతను ఆరాధించటంపై ప్రత్యేక ధ్యాసను కలిగి ఉండాలి. ఈ దేవి సూర్యమండల అధిష్ఠాత్రి అవటంవల్ల ఈమెను ఉపాసించేవారు దివ్యతేజస్సుతో, స్వచ్ఛకాంతులతో విరాజిల్లుతుంటారు. ఒక అలౌకిక ప్రభా మండలం అదృశ్యరూపంలో సర్వదా వారి చుట్టూ పరివ్యాప్తమై ఉంటుంది. ఈ ప్రభామండలం అనుక్షణమూ వారి యోగక్షేమాలను వహిస్తుంటుంది.

కాబట్టి మనము ఏకాగ్రతో పవిత్రమైన మనస్సులతో స్కందమాతను శరణుజొచ్చుటకు ప్రయత్నిస్తూ ఉండాలి. ఈ ఘోర భవసాగరముల దుఃఖమునుండి విముక్తులమై మోక్షమును సులభంగా పొందటానికి ఇంతకుమించిన ఉపాయము మరొకటి లేదు.

✍️ ప్రసాద్ భరద్వాజ


🌹 🌹 🌹 🌹 🌹